🧑🏫 AI TeacherNjë shpjegim tjetër, një shembull ose ndihmë me ushtrimin, për këtë mësim.
TEMA 86 · JAVA 22 · Matematika
Llogaritja e ndarjes dhe e perzierjes
Sot do të mësojmë si të llogarisim ndarjen dhe përzierjen e masave dhe pasurive në proporcione të drejtë dhe të zhdrejtë.
◷ Rreth 4 minuta lexim4 pjesë të shkurtra3 pyetje kontrolli
🎯 Çfarë do të dish në fund?
Të njohim konceptin e ndarjes përpjesëtimore në proporcion të drejtë dhe të zhdrejtë.
Të dimë të përdorim formulat për ndarjen e një sasie në pjesë që janë në proporcion të caktuar.
Të dimë të llogarisim përzierjet dhe të zgjidhim probleme praktike me masa të ndryshme.
Pjesa 1 nga 4
Çfarë është ndarja përpjesëtimore?
Ndarja përpjesëtimore do të thotë që një masë apo sasi ndahet në disa pjesë, ku këto pjesë lidhen nga një raport, pra shkalla me të cilën ato krahasohen me njëra-tjetrën. Nëse pjesët janë në përpjesëtim të drejtë, sa më i madh të jetë numri që përfaqëson një pjesë, aq më i madh është edhe madhësia e saj. Në përpjesëtim të zhdrejtë, anasjelltas, sa më i madh të jetë numri, aq më i vogël është madhësia e pjesës. Kuptimi i ndarjes përpjesëtimore është shumë i rëndësishëm në shumë probleme matematikore dhe praktike.
Ndarja përpjesëtimore ndan masat në pjesë në raport të saktë dhe në përpjesëtim të drejtë ose zhdrejtë.
Llogaritja e ndarjes në proporcion të drejtë
Nëse një masë totale duhet të ndahet në pjesë që janë në përpjesëtim të drejtë me numrat a, b, c, atëherë totali ndahet në pjesë x, y, z ku x:a = y:b = z:c. Sasia e secilës pjesë llogaritet duke bërë ndarjen e totalit me shumën e numrave dhe më pas shumëzimin me numrin përkatës. Për shembull, nëse sasia 60 ndahet në pjesë në proporcion 2:3, atëherë totali ndahet në 5 pjesë (2+3), dhe pjesët janë 24 dhe 36.
Në proporcion të drejtë, pjesët e ndara janë në raport të barabartë me numrat e dhënë.
Llogaritja e ndarjes në proporcion të zhdrejtë
Në proporcion të zhdrejtë, pjesët që duhen gjetur kanë marrëdhënie të kundërt me numrat përkatës. Për shembull, nëse masat janë në proporcion a:b, atëherë pjesët janë në raport të zhdrejtë 1/a : 1/b ose b : a. Në këtë rast, sa më i madh të jetë një numër, aq më i vogël përkon pjesa. Kjo përdoret në situata ku rritja e një madhësie zvogëlon tjetrën, si p.sh. në problemet me yndyrë dhe masë totale në përzierje ose kohë dhe shpejtësi.
Në proporcion të zhdrejtë, pjesët e ndara janë në raport të kthyer me numrat e dhënë.
Llogaritja e përzierjes dhe zgjidhja e problemeve praktike
Në problemet praktike kur përzien dy substanca me përqindje apo sasi të ndryshme, mund të përdorim ndarjen përpjesëtimore për të gjetur sasinë e secilës. Gjithashtu kur varet një sasi nga disa faktorë në mënyrë të drejtë ose të zhdrejtë, përdorim proporcionet për të llogaritur sasinë e panjohur. Këto metoda na mundësojnë të zgjidhim pyetje praktike si: sa materiale duhen për ndërtim, sa metra stof për punimin nga një sasi pambuku, apo sa kohë nevojitet për një punë në kushte të ndryshme.
Përzierjet dhe ndarjet praktike llogariten duke përdorur proporcionet e drejtë dhe të zhdrejtë sipas kushtit të problemit.
IDEJA KRYESORE
Mëso përndarje e përzierje me proporcionet!
Zbulo marrëdhëniet midis masave dhe numrave përkatës
01 Proporcioni i drejtë dhe i zhdrejtë02 Ndarja e masave në pjesë të ndryshme të barabarta ose të kundërta në raport numerik kuptimplotë dhe të saktë
📚 Fjalori i vogël 4 fjalë të rëndësishme
Ndarje përpjesëtimore
Shpërndarja e një sasie në pjesë të ndryshme që lidhen me një raport numerik.
Proporcion i drejtë
Madhësitë rriten drejtpërsëdrejti me shifrat që i përfaqësojnë.
Proporcion i zhdrejtë
Një madhësi rritet, tjetra zvogëlohet në mënyrë të kundërt nga numrat që i përfaqësojnë.
Pjesë e ndarjes
Secila nga masat apo sasinë që merret pas ndarjes përpjesëtimore.
NGA SHPJEGIMI TE ZBATIMI
Shembull: Llogaritja e ndarjes së një sasie në proporcion të drejtë
Një shishe qumështi ka 90 litra qumësht që duhet të ndahet në 3 kova në raport 2:3:4.
Sasia totale e pjesëve është 2+3+4 = 9 pjesë.
Llogarisim sa litra përbën secila pjesë: 90:9=10 litra.
Pjesa e parë është 2×10=20 litra, e dyta 3×10=30 litra, e treta 4×10=40 litra qumësht.
TANI ËSHTË RADHA JOTE
A mund ta shpjegosh?
Në një total prej 90 kg miell, do të përgatisim furrën duke ndarë miellin në raport 3:2. Sa kilogramë miell do të vendosen në secilën pjesë?
Përllogarit totalin e pjesëve dhe përdor ndarjen në proporcion të drejtë.
Një përgjigje e mundshme
Total i pjesëve = 3 + 2 = 5; Secila pjesë është 90 : 5 = 18 kg; Pjesa e parë = 3×18 = 54 kg; Pjesa e dytë = 2×18 = 36 kg.
Krahaso arsyetimin, jo vetëm fjalët. Shkrimi yt nuk vlerësohet automatikisht dhe nuk ruhet.
PROVOJE VETEN
Çfarë mbajte mend?
Pyetja 1 nga 3
Rezultati vlen për këtë provë dhe nuk ruhet në llogari.
MËSO ME NJË PYETJE NJËHERËSH
Çfarë dëshiron të kuptosh më mirë?
Pyet për këtë temë. Tutori mund të të japë një shpjegim tjetër ose një shembull.
Për të biseduar me tutorin, hyr në llogarinë tënde. Ligjërata, ushtrimi dhe kuizi mund të përdoren këtu.